Deelvervoer
Auteur
Bio

Why stick to one means of transport? If you have so many options. That’s why I try them all. This is how I explore the smartest way to travel.

Leestijd
15 min.
Publicatiedatum
12-11-2019

Het zal je niet ontgaan zijn: de deeleconomie is hip. Spullen uitlenen via Peerby wordt steeds populairder, de co-working spaces rukken massaal op in de stad en via Thuisafgehaald kun je een maaltijd bestellen bij een thuiskok in jouw buurt. Ook kun je jezelf van A naar B te verplaatsen met een voertuig, die tien minuutjes van jou is, maar zodra je ‘m inlevert weer van duizenden anderen. Dit fenomeen wordt ook wel deelvervoer genoemd. Maar wat houdt het eigenlijk in?

Als we het over deelvervoer hebben, gaat het over alle mogelijke vervoermiddelen, waar iedereen gebruik van kan maken. Als je met de trein gaat bijvoorbeeld, doe je al mee aan de deeleconomie. Maar ook auto’s, scooters en fietsen kun je met elkaar delen. Binnen een handomdraai download je een app op je telefoon, waarmee je een voertuig kunt reserveren. Als de rit erop zit, retourneer je ‘m weer en kan een ander er weer mee vandoor. Zo simpel is het.

Dat autodelen steeds populairder wordt, is niet gek. Het past perfect in de groeiende economie, waarin we met z’n allen eigendommen delen. De trend van ‘iets bezitten’ schuift langzaam naar ‘iets gebruiken’. Vooral jonge mensen gaan meer weloverwogen om met hun consumptiegedrag en vinden het belangrijk om duurzaam bezig te zijn.

Voordelen

Niet alleen scheelt autodelen in kosten, maar het brengt ook vele voordelen met zich mee voor het milieu. Een studie in Zwitserland toont dat iedere actieve autodeler jaarlijks 290 kg minder CO2 uitstoot. Bovendien scheelt het in ruimte, waardoor er meer  parkeerplekken vrijkomen. Wist je dat automobilisten gemiddeld per jaar 100 uur in de file staan? Dat kan enorm verminderd worden door het delen van een auto. Een deelauto vervangt 4 tot 8 personenwagens, aldus een factsheet van MoMo Carsharing. Door gebruik te maken van een deelauto, leggen mensen bovendien minder kilometers af. Dat komt omdat je bewuster met deelvervoer omgaat. Als je als consument minder dan 10.000 tot 12.000 kilometer per jaar rijdt, is het gebruik van een deelauto ook nog eens goedkoper dan een reguliere auto.

In de Zuid-Duitse stad Freiburg maakten bewoners van de woonbuurt Vauban bewust de keuze om geen auto’s te bezitten. In plaats daarvan kozen ze ervoor om hun auto te delen met elkaar. Op deze manier ontstond er meer groene ruimte en een speelzone voor alle bewoners uit de buurt. Je kunt je wel voorstellen dat dit een positief effect heeft gehad op de levenskwaliteit van de woonbuurt.

Bijna de helft van de Nederlanders staat open voor een abonnement waarmee ze alle soorten deelvervoermiddelen kunnen gebruiken. Dat blijkt uit recent onderzoek van ABN Amro. Voor een vast bedrag per de maand zouden zij in de toekomst gebruik kunnen maken van verschillende soorten deelvervoer en alle vormen van het ov. Dit concept heet Mobility as a Service: MaaS. Er moet wel nog een hoop gebeuren voordat mensen zo’n abonnement afsluiten, want  93 procent maakt nu nog geen gebruik van deelvervoer. Dat komt omdat dit vooral in de grote steden wordt aangeboden.

Uitdagingen

Deelvervoer is nog niet perfect. In hetzelfde onderzoek van ABN Amro mochten deelnemers nadelen opnoemen van deelvervoer. Deze vier zijn het meest genoemd:

  • Je hebt niet permanent vervoermiddel voor de staan.
  • Je moet het vervoermiddel reserveren.
  • Angst dat er geen vervoermiddel beschikbaar is.
  • Het niet altijd kunnen bepalen van het merk of type.

Als de kwaliteit, betaalbaarheid en betrouwbaarheid van deelvervoer toeneemt, dan overweegt 45% van de respondenten om de auto in te ruilen voor een vervoerabonnement van MaaS. Alhoewel veel Nederlanders nu nog geen gebruik maken van deelvervoer, verwacht meer dan de helft dat dit vervoer de komende jaren wel populair wordt.

Doelgroep

Nu we de voor- en nadelen van deelvervoer hebben bekeken, zoomen wij in op geïnteresseerde partijen.

Emovia, provider elektrisch vervoer, somt in een rapport kansrijke doelgroepen op voor het delen van elektrische auto’s:

  • Mensen die een tweede auto bezitten en deze niet veel gebruiken, waardoor dit relatief duur is
  • Mensen met een milieubewuste levensstijl
  • Mensen die vanuit een beroepsfunctie of maatschappelijke positie een goed voorbeeld willen geven aan anderen
  • Mensen die in de omgeving nauwelijks toegang hebben tot openbaar vervoer en dus op zoek zijn naar andere vervoersmogelijkheden
  • Mensen die deelvervoer leuk en spannend vinden, omdat het onbekend is
  • Mensen van wie de brandstofauto is opgereden en die voor een vervangingsvraag staan
  • Bedrijven of overheden die een onderbezetting hebben in hun elektrisch wagenpark, of een wens hebben dit park te elektrificeren

Deelvervoermiddelen in Zuid-Holland

Maar liefst 15% van de totale CO2 uitstoot in Zuid-Holland wordt veroorzaakt door het verkeer. Jaarlijks wordt er 6.5 megaton C02 uitgestoten in de provincie. Slechts 0,1% van de voertuigen zijn volledig elektrisch. De provincie wil de komende jaren de CO2 emissie en het energiegebruik beperken. Deelvervoer kan daaraan bijdragen.

Het is dan ook een positief gegeven dat het aantal deelauto’s in heel Nederland stijgt.

In 2017 werden er 9715 auto’s gedeeld in Zuid-Holland. Het jaar daarop waren dat er 7140. Dat blijkt uit cijfers van het kennisplatform CROW, opgericht door verschillende aanbieders van deelauto’s zoals SnappCar, Greenwheels en MyWheels.

Rotterdam, Den Haag en beschikken over veel deelvervoermiddelen, die grotendeels op elektrische energie rijden. Zo kun je een luxe rit maken met een Tesla of een Audi via de UFODRIVE-app. Mocht je liever wat minder uitgeven, dan zijn de brommobielen van LEV misschien wel iets voor jou. Met een abonnement kun je ook gebruik maken van deelauto’s als Car2Go, FreetoGo, Mobiliteitsmeesters, Stad-up, EasyDriving en Share ’N Go. Ook ConnectCar, Greenwheels, StudentCar, MyWheels, Stapp.in en Drive CarSharing bieden deelauto’s aan. Als je maar een klein stukje hoeft af te leggen, is een deelscooter misschien wel een goede optie. Felyx biedt elektrische scooters aan, waarin je binnen het servicegebied van Rotterdam en Den Haag ritjes kunt maken. In Leiden, Delft en Gouda zijn net wat minder opties, maar ook in deze hier vind je deelvervoer.

Grote kans dat je wel eens een Swapfiets hebt zien staan bij jou in de buurt. De fietsen herkenbaar aan de blauwe voorband veroveren het Hollandse straatbeeld. Voor een vast bedrag per maand krijg je een fiets in bruikleen.  Gaat ‘ie kapot of wordt er een weggehaald? Dan heb je dezelfde dag al een nieuwe. Ook ov-fietsen zijn razend populair en vind je bijna bij ieder station. Om er gebruik van te maken, dien je wel een persoonlijke OV-chipkaart te hebben.

Regelgeving

Voordat een deelvoertuig op de markt kan komen, moet het een goedkeuring krijgen van de Rijkdienst voor het Wegverkeer, in het kort de RDW. Er is een aantal richtlijnen waar een voertuig aan moet voldoen, maar de belangrijkste is veiligheid. Niet alleen voor de bestuurder, maar ook voor de omgeving.

Het komt wel eens voor dat een voertuig niet door de keuring komt en er dus een boete tegenover staat als je er in rijdt. Dit geldt bijvoorbeeld voor de elektrische step. In veel Europese steden mogen de e-steps al de weg op. In o.a. Berlijn en Parijs veroveren ze het straatbeeld, maar in Nederland worden ze nog steeds geweerd. Desondanks zijn er naar schatting zo’n 10.000 elektrische stepjes verkocht.

Een ander deelvoertuig dat vaker in de media is opgedoken, is de brommobiel Birò. Voorheen mocht je met dit wagentje de stoep, het fietspad en de rijbaan op. Dat komt omdat de brommobiel als een gehandicaptenvoertuig werd aangemerkt, waardoor je er overal mee kon parkeren. Dat veroorzaakte veel overlast en irritatie bij inwoners van Amsterdam. Daarom besliste de gemeente dat de Birò dezelfde verkeersregels moest gaan aanhouden als anderen brommobielen. Dat betekent in de toekomst een bekeuring bij parkeren buiten het parkeervak, een beperkte maximum snelheid van 45 kilometer per uur, een plaats op de openbare weg en een kentekenplicht.

Toekomstbeeld

In de toekomst moet het openbaar vervoer, deelauto’s, deelvervoersmiddelen en parkeerplaatsen samengebracht worden naar zogeheten hubs. Dit zijn knooppunten waar allerlei soorten vormen van mobiliteit bij elkaar worden gebracht. In het Deltaplan Mobiliteit 2030 wordt deelvervoer bestempeld als de milieuvriendelijke oplossing voor betaalbaar en toegankelijk reizen. De Mobiliteitsalliantie schetst de volgende situatie als ideaalplaatje voor 2030:

“ ‘s Ochtends ontvang je vanuit je agenda de pop-up melding ‘Uw reisplan staat voor u klaar’. Inderdaad, je hebt vandaag afspraken in Den Haag. Terwijl je auto zich netjes vanuit de parkeerplaats manoeuvreert, check je de automatisch gegenereerde reisindeling voor vandaag. Het reisplan is geïntegreerd met de routeplanner in de auto. Op de hoek van de straat schakel je de modus ‘zelf rijden’ uit en neem je het stuur over. Op de regionale weg schakel je de auto weer over op de autopiloot. Volgens aanwijzingen rijd je naar de reizigershub bij Amersfoort, waar al een parkeerplaats voor je is gereserveerd. Voor het ‘Hubplein’ stap je uit, de auto parkeert zich zelf. Jij haalt je favoriete kop koffie op, die je in de auto hebt besteld. Je stapt in de trein en tijdens de reis krijg je een melding dat de locatie van je meeting is veranderd naar de binnenstad. Het reisplan past zich aan. Je annuleert daarom de reservering van de deelauto en kiest voor de deelfiets waarmee je makkelijker en sneller op de bestemming kunt komen. Op Den Haag Centraal toont je smartphone waar de deelfiets klaarstaat. Relaxed en netjes op tijd voor je eerste afspraak.”

Ways2go is een intitiatief van: