Hoe werken stoplichten?
Auteur
Bio

Graag zou ik vaker gebruik maken van het ov. Maar vooralsnog voel ik mezelf erdoor beperkt. Daarom vertrouw ik nu nog steeds op mijn auto.

Leestijd
8 min.
Publicatiedatum
10-10-2020

Als je naar buiten gaat, kom je er bijna altijd mee in aanmerking: stoplichten! Eigenlijk is stoplicht niet helemaal de goede benaming, het zijn namelijk verkeerslichten. Stoplichten zorgen ervoor dat je stopt en verkeerslichten dat het verkeer goed doorstroomt. Toch zeggen we in de volksmond over het algemeen graag stoplicht. Maar hoe werken deze lampen eigenlijk? We leggen het je uit!

Verkeerslichten zijn bedacht om verkeer op kruisingen goed te laten doorstromen, met name op punten waar de zijwegen rustiger zijn dan de hoofdweg. De zijwegen krijgen zelden de kans om in te voegen, maar met behulp van het verkeerslicht lukt dat wel. De verkeerslichten zijn er niet om je te hinderen, maar juist om het verder voor alle weggebruikers te vergemakkelijken.

Het begin

 

Heemaf verkeerslichten

Bron: holechistorie.nl

Waar het eerste Nederlandse verkeerslicht stond is niet helemaal duidelijk, maar op de Coolsingel was wel één van de eersten te vinden in 1926. Er werden verschillende vormen geprobeerd maar al snel kwam de huidige versie met rood, geel en groen licht. Geel werd in de loop van de tijd meer oranje, dit omdat het beter te onderscheiden is voor slechtzienden.

Cirkelvormige lichten

In 1928 bedacht de Nederlandse firma Heemaf een verkeerslicht met rode en groene cirkels. De rode cirkel werd steeds kleiner en veranderde vervolgens in een grote groene cirkel die ook weer kleiner werd en in rood veranderde. Maar hierdoor wisten de weggebruikers dat het snel groen werd en gaven eerder gas dan de bedoeling was, waardoor veel ongelukken gebeurden. Opvallend is wel dat we nu vergelijkbare aftelsystemen bij verkeerslichten zien voor fietsers en voetgangers, en dat werkt wel.

Hoe werkt het nou eigenlijk?

De verkeerslichten gaan niet zomaar even op groen of op rood, elk kruispunt heeft een eigen verkeersregelinstallatie (VRI). De regeling wordt bepaald aan de hand van de drukte op het kruispunt.

Het verkeersregeltoestel

Het belangrijkste onderdeel van een VRI is het verkeersregeltoestel. Dit is een centrale plek in de buurt van het kruispunt waar allerlei materiaal staat verzameld. In het verkeersregeltoestel vind je onder andere de elektriciteitsvoorziening en noodstroom, communicatiemiddelen, een bedieningspaneel, de regelcomputer en nog veel meer.

Verkeersregelautomaat

Bron: M. van Schie, Wegenwiki/Mavas

Signalen

Voetgangers en fietsers geven aan dat zij willen oversteken door middel van de knopjes en voor de auto’s liggen er lussen in de weg. De lussen in de weg zijn koperen kabels die zijn afgedicht met vloeibare bitumen. Bitumen is een mengsel van verschillende koolwaterstoffen die voorkomen in ruwe aardolie. Op de koperen kabels staat stroom en deze energie wordt verstoord wanneer er een auto overheen rijdt, door het metaal dat in de auto zit. Hierdoor wordt er een signaal afgegeven aan de regeling.

Bij elk kruispunt registreert het verkeersregeltoestel deze signalen. De lussen en knoppen werken als de zintuigen voor de stoplichten, zij weten waar het verkeer vandaan komt en heen wilt.

Door deze signalen weet het verkeersregeltoestel waar het druk is op het kruispunt en waar vraag is naar groen licht. Zo wordt er bepaald waar de lichten op groen gaan en hoe lang dit nodig is. Ook is in de regeling ingesteld welke lichten samen op groen kunnen en welke niet. De verkeerslichten worden wel geprogrammeerd en werken niet alleen op de lussen en knoppen, maar deze zorgen er wel voor dat er een dynamische werking tussen verkeerslichten en weggebruikers.

Bijzondere situaties

Er kunnen zich situaties voordoen waarbij de verkeerslichten aangepast moeten worden. Denk bijvoorbeeld aan een brug die open staat, vervoer van belangrijke mensen, hulpdiensten en het openbaar vervoer.

Als de brug open staat in de buurt van stoplichten, dan moeten de lichten richting de brug op rood blijven. Zodra de brug weer dicht is, wordt er een ‘nabrugprogramma’ gestart. Met zo’n programma krijgen de verkeerslichten in de richting van de brug extra lang groen, zodat het verkeer lekker door kan stromen.

Voor presidentieel bezoek en die van beroemdheden kan op afstand een route worden ingepland zodat alle lichten voor hen op groen gaan. Er rijden dan wel vaak motoragenten mee, maar die zijn er alleen voor de veiligheid, niet om het verkeer te regelen.

In sommige steden kunnen de hulpdiensten een radiosignaal uitzenden dat wordt opgepikt door het verkeersregeltoestel. Hierdoor gaan alle stoplichten op rood. Zo kunnen ze makkelijk oversteken zonder gehinderd te worden door het overige verkeer.

Het verkeersregeltoestel kan er daarnaast voor zorgen dat trams en bussen voorrang krijgen, zodat ze geen vertraging oplopen. In de bus en tram zit een kastje dat communiceert met de lussen in de weg. Zo weten de regelautomaten dat er een tram of bus wil passeren en kan hij deze voorrang geven.

Ga jij ook kijken of je een verkeersregeltoestel kunt spotten in de buurt van een kruispunt?